Turbo-folk u Srbiji i reprezentacija žena: prividna transgresivnost jedne muzičke produkcije
Palabras clave:
turbo-folk, žene, Srbija, sponzoruše, reprezentacijaResumen
Tekst razmatra kulturne i društvene aspekte proizvodnje popularne muzike u Srbiji u post-jugoslovenskom periodu, sa posebnih naglaskom na vrstu zabavne scene zvane turbo-folk, i načina na koji se u okviru ove scene reprezentuju žene. Nakon raspada jugoslovenske države i njenog socijalističkog aparata, niz promena u formalnoj i neformalnoj organizaciji socijalnog i kulturnog života doprinele su konstituisanju novih paradigmi reprezentacije rodnih odnosa u popularnoj kulturi. Postjugoslovenske društvene i ekonomske prilike, u kojima su se formirale države obeležene jakim etno- nacionalnim principima homogenizacije, kreirale su promene i na planu svakodnevne konzumacije popularne kulture, a naročito popularne muzike. Na javnoj i medijskoj sceni u Srbiji, početkom devedesetih godina dvadesetog veka, nametnula se i ustalila turbo-folk scena, sa prepoznatljivim zvukom koji kombinuje repetitivne i jednostavne motive koji su u vreme socijalizma dolazili iz žanra takozvane novokomponovane folk muzike, sa novim, takođe, lako proizvodljivim aranžmanima, bliskim tehno i dens muzici. Osnovne odlike ove muzičke proizvodnje su, pre svega, pojednostavljen repetitivan muzički oblik, široka dostupnost konzumentima, jeftina proizvodnja sastavnih vizuelnih i tekstualnih elemenata ove zabave. Jedna od osnovnih medijskih karakteristika ove scene je dominacija pevačica i proizvodnja njihovih izrazito seksualizovanih imidža, pri čemu se reprezentovanje ženskih identiteta, kako u okviru samih scenskih nastupa, tako i u propratnom medijskom predstavljanju ovih zvezda, najviše oblikuje u skladu sa modelom ponašanja sponzoruša, devojaka koje teže da erotski komuniciraju samo sa muškarcima koji poseduju veliki novac i uticaj. Modelponašanja sponzoruše postao je uobičajen u javnosti takođe u periodu ekonomske i društvene krize u Srbiji, i često je u medijima i popularnoj kulturi prikazivan kao najpoželjniji model uspešne ženske egzistencije u Srbiji. Ovaj tekst se konkretno bavi pitanjem da li pojedini aspekti turbo-folk ženskih imidža sadrže i određene subverzivne potencijale koji teže da dezavuišu manipulativne hijerarhijske heteronormativne matrice rodnih odnosa. Zaključni stav autorke ovog teksta je da turbo-folk produkcija, iako u nekim slučajevima unosi pojedine elemente reprezentacija alternativnih identiteta i politika, ipak čvrsto odoleva istinskim praksama i sadržajima koji bi mogli da ugroze heteronormativne matrice ovog vida zabave. Može se reći da turbo-folk muzička scena, suštinski, simbolički promoviše žensku komformističku usmerenost na postojeće društvene, kulturne i finansijske centre moći u kojima preovladavaju muškarci, podržavajući manipulativnu dominantnu socijalnu i rodnu dinamiku u društvu.
Citas
Anthias, Floya, Yuval-Davis, Nira. (1989). “Introduction”, en Floya, Anthias and Yuval Davis, Nira. (Ed.), Women-Nation-State, New York: St Martin’s Press
Čolović, Ivan. (1985). Divlja književnost. Beograd: Čigoja.
Dimitrijević, Branislav. (2002). ”Ovo je savremena umetnost: turbo-folk kao radikalni performans”, en Prelom, No.2-3, 100-102.
Dragićević-Šešić, Milena. (1994). Neofolk kultura: publika i njene zvezde. Novi Sad: Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića.
Dyer, Richard. (1998). Stars. London: British Film Intitute.
Edensor, Tim. (2002). National Identity, Popular Culture and Everyday Life. Oxford and New York: Berg.
Gordy, Eric M. (1999). Culture of Power in Serbia. University Park, Pa.: Pennsylvania State University Press.
Grujić, Marija. (2009). Community and the Popular: Women, Nation and Turbo-Folk in post-Yugoslav Serbia. Tesis doctoral registrada en 2009, y defendida en 2010 en la Universidad Central Europea de Budapest.
Hall, Stuart. (1997). “Introduction”, en Stuart Hall (Ed.), Representation: Cultural Representations and Signifying practice, London: Sage, 13-64.
Ivanović, Stanoje. (1973). “Narodna muzika između folklore i kulture masovnog društva”, en Kultura, No.23, 166-195.
Kronja, Ivana. (2001). Smrtonosni sjaj: Masovna psihologija i estetika turbo-folka. Beograd: Tehnokratija.
Luković, Petar. (1989). Bolja prošlost: prizori iz muzičkog života Jugoslavije 1940-1989. Beograd: Mladost.
Sretenović, Dejan. (2002). “Oh, God, Open all Doors for Me”, en Prelom, No. 2/3, 103-104.
V. Rasmussen, Ljerka. (2002). Newly Composed Folk Music of Yugoslavia. New York: Routledge.
Rasmussen, Ljerka Vidić. (1996). “The Southern Wind of Change: Style and Politics of Identity in pre-War Yugoslavia”, en Slobin, Marko (Ed.). Retuning Culture: musical changes in Central and Eastern Europe. Durham: Duke University Press, 99-116.
Yuval-Davis, Nira. (1997). Gender and Nation. London: Sage Publications.
